Onze collectie
BoeK VAN aulos tot zink
ontwikkeling en werking van de muziekinstrumenten van Museum Vosbergen
door Dick Verel
In Nederland is Museum Vosbergen het enige museum dat een zeer brede collectie oude muziekinstrumenten toont. In dit boek vindt u een beschrijving van de belangrijkste 100 instrumenten uit de collectie. De nadruk ligt op het historisch perspectief (hoe hebben ze zich ontwikkeld) en de werking (hoe brengen ze hun tonen voort). Daartoe worden natuurkundige en muzikale aspecten van toonvorming uitgelegd.
De schrijver, Dick Verel, verzamelt van jongs af aan muziekinstrumenten. Na zijn loopbaan als leraar natuurkunde richt hij in 2002 met zijn vrouw Rieteke Museum Vosbergen op. Door de kennis die hij in 70 jaar vergaard heeft met het verzamelen, restaureren, onderhouden en exposeren van de collectie is hij een gewaardeerd deskundige op het geboied van muziekinstrumenten geworden. Dit boek is mede gebaseerd opd e informatie die bij rondleidingen in het museum gegeven wordt, maar nu uitgebreider onderbouwd.
Het boek "Van Aulos tot Zink" van Dick Verel is uitgevoerd als hardcover met vele kleurenfoto's. Het is verkrijgbaar in de museumwinkel van Museum Vosbergen voor de gereduceerde prijs van € 22,50.
In Dorpsklanken is onderstaand artikel verschenen naar aanleiding van de presentatie van het boek op zondag 2 november 2025.
Van Aulos tot Zink: ‘het staat er allemaal in’
Zondagmiddag vond in Museum Vosbergen de boekpresentatie plaats van het bijzondere boek, van aulos tot zink. Daarin is de enorme kennis die Dick Verel heeft van de geschiedenis, de herkomst, de ontwikkeling en de werking van de muziekinstrumenten die hij in de loop van zijn leven heeft verzameld vastgelegd. Familie, vrienden, vrijwilligers en collega-verzamelaars kwamen het feestje meevieren.
De genodigden werden bij aankomst buiten al welkom geheten met trompetgeschal. Dat klonk even na drie uur ook in de concertzaal toen Dick Verel het boek omhoog hield om aan iedereen te tonen dat het gelukt was: ‘Alles staat erin,’ liet hij weten. Michiel Hillen die als co-redacteur meewerkte aan de totstandkoming van het boek gaf daarna een presentatie waarin dat nog eens bevestigd werd. Dick Verel heeft niet alleen muziekinstrumenten verzameld, hij heeft ze zo nodig ook gerestaureerd en weer bespeelbaar gemaakt. Als ingenieur kon hij dat als geen ander. Instrumenten die niet te repareren waren maakte hij na. Tijdens talloze lezingen en rondleidingen legde hij graag uit hoe de instrumenten werkten. Zijn ervaring als natuurkundeleraar kwam hem daarbij goed van pas. En ook die technische en natuurkundige kennis en kunde is terug te vinden in het boek. In tekst, grafieken en formules. En dan staan er ook nog heel mooie foto’s in het boek om de verhalen van Verel te illustreren.
Femke van de Bergh liet horen hoe zo’n aulos eigenlijk klinkt. Heel bijzonder om te horen hoe muziek in het oude Egypte geklonken kan hebben, want zolang bestaat het blaasinstrument al. Het is een oertype van de klarinet en heeft een warme, ronde klank. Na dit muzikale intermezzo was het tijd voor het aanbieden van het eerste exemplaar. Dick Verel gaf dat Ben Remkes omdat die al jaren steeds heel belangstellend heeft gevraagd hoe het ging met het boek en Verel bleef stimuleren het af te maken. Remkes feliciteerde Verel met het boek en sprak de hoop uit dat toekomstige generaties met het boek in de hand geïnspireerd zullen raken om het levenswerk van Dick en Rieteke Verel voort te zetten. Het boek kan daarbij, volgens hem, gebruikt worden als handboek voor de omgang met de bijzondere collectie. ‘Een standaardwerk in een handzaam formaat, geschreven op wetenschappelijke basis, maar ook met zoveel liefde voor het onderwerp. Muziek raakt aan oeroude emoties, de natuur is vol geluid en klank, mensen herkennen die oerritmes en -klanken, het raakt. Instrumenten zijn nodig, maar hebben een bespeler nodig én een luisteraar, die drie samen maken pas muziek.’
Met deze mooie woorden was het officiële programma ten einde. De boeken lagen opgestapeld op de balie en de verkoop ging meteen van start. ‘Vrijwilligers krijgen een exemplaar van het museum, maar ze kunnen overhoord worden,’ waarschuwde Hillen. Van Aulos tot Zink is vanaf nu ook te koop bij de verschillende boekhandels in de omgeving.
Tekst Nynke Doevelaar
Bron: Dorpsklanken, 5 november 2025
